มีคำกล่าวหนึ่งว่าไว้
.
“สิ่งที่ทำให้ชีวิตเราหยุดอยู่ที่เดิม ไม่ใช่เพราะความไม่รู้ แต่เพราะ Ego ในตัวเรา ที่ไม่ยอมให้เราเรียนรู้เพิ่ม”
.
Peacock Effect – เมื่อความงามกลายเป็นภาระ
.
ในจิตวิทยาสังคม นักวิชาการใช้คำว่า “Peacock Effect” (เอฟเฟกต์หางนกยูง) เพื่ออธิบายพฤติกรรมที่มนุษย์ใช้ความสำเร็จหรือการอวดอ้างความรู้เพื่อ “โชว์” แทนที่จะใช้เวลา ใช้ทักษะความรู้ที่มี เอามาพัฒนาตัวเอง (จากแนวคิดในหนังสือ The Mating Mind โดย เจฟฟรีย์ มิลเลอร์ – Geoffrey Miller นักจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยนิวเม็กซิโก ในปี 2000)
.
หางนกยูงสวยก็จริง แต่ยิ่งกางออกมากเท่าไร มันยิ่งบินไม่ได้ การเคลื่อนไหวช้าลง และเสี่ยงต่อการถูกนักล่าจับได้ง่ายขึ้น
.
มนุษย์ก็เช่นกัน เมื่อยึดติดกับสิ่งที่เคยมี เคยทำ เคยสำเร็จ หางแห่งความภาคภูมิใจนั้นจะกลายเป็นภาระที่ขวาง ไม่ให้เราก้าวต่อไป
…..
Ego คืออะไร ?
.
ในทางจิตวิทยาของ ซิกมันด์ ฟรอยด์ (Sigmund Freud) บอกไว้ว่า Ego คือ “ตัวกลาง” ที่คอยปรับสมดุลระหว่างความอยากแบบดิบ ๆ ของ Id กับศีลธรรมของ Superego
.
แต่ในชีวิตประจำวัน และในโลกการทำงาน โดยเฉพาะในห้องนักบิน คำว่า Ego มักใช้ในเชิงของ การยึดติดกับตัวตน มีอัตตาที่คับแน่น มีความมั่นใจที่มากเกินไป .. จนปิดกั้นการเรียนรู้
.
ดังนั้น Ego จึงไม่ใช่สิ่งที่เลวร้ายโดยตัวของมันเอง แต่เมื่อมีมากเกินไป มันจะกลายเป็น “หางนกยูง” ของมนุษย์ มันอาจงดงามจนน่าภาคภูมิใจ แต่ก็หนักเกินกว่าจะพาเราบินต่อไปได้
…..
.
Ego ในห้องนักบิน
.
โลกการบินมีบทเรียนราคาแพงจาก Ego ของนักบินหลายครั้ง
.
– นักบินที่มีชั่วโมงบินสูง มักมั่นใจเกินไปว่า เขาทำมาแล้วเป็นพันครั้ง จนสามารถจำเช็กลิสต์ได้แม่น กระทั่งละเลยที่จะใช้มัน
– กัปตันบางคน ไม่ฟัง co-pilot เพราะมองว่ายังเด็กกว่า .. ย่อมรู้น้อยกว่า
– หรือบางครั้งนักบินที่หยุดเรียนรู้ เพราะคิดว่ารู้หมดแล้ว เข้าใจทุกอย่างแล้ว .. ก็คือ “พอแล้ว”
.
นี่คือ “หางนกยูง” ที่กางจนแน่น cockpit
.
นักจิตวิทยาองค์กร คริส อาร์ไกรส์ (Chris Argyris) ผู้บุกเบิกแนวคิดการเรียนรู้เชิงลึกของบุคคลและองค์กร เรียกสิ่งนี้ว่า “Single-Loop Learning”
.
คือการทำซ้ำในสิ่งที่เคยทำสำเร็จ แต่ไม่เปิดรับ feedback เพื่อเปลี่ยนวิธีคิด หรือพยายามที่จะลองหนทางใหม่
.
ผลคือ องค์กรจะได้ .. นักบินที่บินได้ แต่ไม่พัฒนา
…..
Case Study บทเรียนจาก Korean Air
.
ในช่วงทศวรรษ 1990 สายการบิน Korean Air (โคเรียน แอร์) ประสบอุบัติเหตุหลายครั้ง เช่น
.
Korean Air Flight 801 (1997) ตกที่เกาะกวม เสียชีวิต 229 คน (รวมผู้เสียชีวิตภายหลังอีก 1 คน) หรือกรณี Korean Air Flight 8509 (1999) ตกหลัง takeoff จากลอนดอน ลูกเรือทั้งหมด 4 คนเสียชีวิต
.
รายงานชี้ชัดว่า สาเหตุสำคัญมาจาก วัฒนธรรมลำดับชั้นใน cockpit กัปตันมีหางนกยูงที่ใหญ่มาก จน co-pilot ไม่กล้าทักท้วง แม้ได้สังเกตเห็นความผิดพลาดที่ชัดเจน
.
ภายหลัง Korean Air จึงต้องสังคายนา Crew Resource Management (CRM) ใหม่ทั้งหมด
.
สิ่งที่เปลี่ยนแปลงไม่ใช่เรื่องเทคนิคการบิน แต่คือ “การพับหางนกยูง” เพื่อเปิดโอกาสให้ทุกเสียงใน cockpit ได้รับฟังอย่างเท่าเทียม
.
…..
.
ไม่ว่านักบินยุคไหน ก็ต้องเรียนรู้ตลอดชีวิต
.
อัลเบิร์ต บันดูรา (Albert Bandura) นักจิตวิทยาชื่อดังจาก Stanford ผู้เสนอทฤษฎี Social Learning Theory ชี้ให้เห็นว่า “มนุษย์จะเรียนรู้ได้ดีที่สุดผ่านการสังเกตและการรับ feedback”
.
ยิ่งมี Ego สูง ยิ่งทำให้เราไม่ยอมรับ feedback มากเท่านั้น .. หากเป็นเช่นนั้น เท่ากับว่าเราได้ตัดเส้นทางการเรียนรู้ของตัวเองทิ้งไปทันที
.
สำหรับวิชาชีพนักบิน การ “เรียนรู้ตลอดชีวิต” ไม่ใช่คำสวยหรู ไม่ใช่คำซ้ำซาก แต่คือ “เรื่องจริง” ที่มิอาจปฏิเสธได้
.
– เทคโนโลยีใน cockpit เปลี่ยนทุก 5 – 10 ปี
– กฎกติกาการบิน ปรับอยู่ตลอดเวลา
– ภัยคุกคามใหม่ ๆ แปลก ๆ เกิดขึ้นมาเรื่อย ๆ
.
ใครที่มั่นใจว่า “สิ่งที่เรารู้ .. เพียงพอแล้ว” ก็คือคนที่กำลังบินด้วยหางนกยูงที่ใหญ่มาก จนอาจจะบินต่อไม่ได้
.
Ego กับเส้นทางนักบินสัมพันธ์กันยังไง .. จะบอกว่า ยิ่งสูง ต้องยิ่งต้องถ่อมตน
.
Ego ของนักบินไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่มันค่อย ๆ ก่อตัวตามเส้นทางของฝีมือที่เพิ่มพูน ประสบการณ์ที่ล้นทะลัก ยศ และตำแหน่ง หรือหัวโขนที่หนักอึ้ง
.
จากศิษย์การบิน => สู่ Co-Pilot => Co-Pilot อาวุโส => กัปตัน => Instructor => Examiner
.
ยิ่งหัวโขนหนักขึ้น ขีดบนบ่าเพิ่มขึ้น ความรับผิดชอบก็มากขึ้นตาม ในขณะที่เส้นทางวิชาชีพนักบิน สิ่งที่เรียกว่า Ego กลับมักจะเพิ่มขึ้นตาม ทั้งที่ความจริง มันควรสวนทางกับตำแหน่งและประสบการณ์ที่เพิ่มขึ้น
.
ผู้ที่รู้จักสำรวจตนเองอยู่เสมอจะเข้าใจว่า
.
– ยิ่งประสบการณ์สูง => ยิ่งควรถ่อมตน
– ยิ่งมีอำนาจมาก => ยิ่งต้องเปิดหูฟัง
– ยิ่งอยู่สูง => ยิ่งต้องกด Ego ของตัวเองให้ต่ำลง
.
เพราะในห้องนักบิน .. ไม่มีใครใหญ่กว่ากฎของธรรมชาติ และไม่มี Ego ใด .. ใหญ่กว่าความปลอดภัย
.
สรุปสั้น ๆ คือ Fly with Humility
.
Ego ทำให้เราสวยงามสง่าเหมือนนกยูง แต่บินไปไม่ได้ไกล
.
Humility (ความถ่อมตน) ต่างหากที่ทำให้เราบินไปได้ไกล
.
สำหรับนักบินยุคใหม่ Flying with humility ไม่ใช่แค่คำสอนเชิงจริยธรรม แต่คือระบบกันสะดุด (safety buffer) ของชีวิตและวิชาชีพ
.
เพราะเมื่อเราเรียนรู้ที่จะพับหางนกยูงลง เราก็จะได้ยินเสียงใหม่ ๆ ที่ช่วยให้เราบินต่อไปได้อย่างมั่นคงและปลอดภัย พร้อมที่จะพัฒนาตัวเองไปข้างหน้า อย่างไม่มีที่สิ้นสุด
.
อย่าปล่อยให้ความสำเร็จในอดีตกลายเป็นหางนกยูงที่ฉุดรั้งเราเอาไว้
.
บนท้องฟ้า ไม่มีพื้นที่ให้ Ego
.
มีแต่พื้นที่สำหรับการเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา
.
.
อ่านบทความอื่นๆได้ใน Facebook Page : Hovering Inspirations 👇
https://www.facebook.com/profile.php?id=61558412223812&mibextid=ZbWKwL