มูฮัมหมัด อาลี (Muhammad Ali) นักมวยระดับตำนานของโลกเคยบอกไว้ว่า
.
“The man who has no imagination has no wings.” Muhammad Ali
<คนไม่มีจินตนาการ ย่อมไร้ปีกที่จะบิน>
.
เชื่อได้เลยว่านักบินส่วนใหญ่ มักชอบซ้อมบินในหัว มันคือหนึ่งในสุดยอดกลยุทธ์ของการบินที่เรียกว่า ‘Mental Rehearsal’
.
ตั้งแต่ศิษย์การบินวัยละอ่อน ยันกัปตันมือโต ล้วนใช้เทคนิคนี้สำหรับการตระเตรียมบิน ไม่ว่าจะเป็นบินตามตารางบินปกติ หรือใช้ซ้อมบ่อยๆก่อนการเช็กภาคอากาศ (ตรวจสอบฝีมือบินตามวงรอบ)
.
เราอาจเรียกการซักซ้อมในหัวแบบนี้ว่า ‘Visualisation’ ก็ได้
.
จุดเริ่มต้นมาจากการทดลองของนักกีฬาโอลิมปิกรัสเซีย
.
ในช่วงยุคสงครามเย็น ราวทศวรรษที่ 1970 – 1980 นักวิทยาศาสตร์การกีฬาชาวรัสเซียต้องการหาวิธีฝึกนักกีฬาโอลิมปิกของพวกเขา ให้ได้เปรียบเหนือกว่าชาติอื่นๆ เพราะในบางสถานการณ์ การฝึกซ้อมและการใช้เครื่องมืออุปกรณ์กีฬาต่างๆ อาจมีข้อจำกัดทั้งเรื่องทรัพยากรหรือสภาพอากาศในบางฤดูที่ไม่เอื้ออำนวย
พวกเขาได้ทำการทดลองทางจิตวิทยากับนักกีฬา โดยแบ่งนักกีฬาออกเป็น 4 กลุ่ม ทดลองฝึกด้วยสัดส่วนที่แตกต่างกันระหว่าง ‘การฝึกร่างกายจริง’ กับ ‘การฝึกจินตนาการ’ กลุ่มต่างๆนั้นแบ่งได้ดังนี้
.
– กลุ่มที่ 1 ฝึกแต่ร่างกาย 100% (ไม่มีการฝึกจิตใจเลย)
– กลุ่มที่ 2 ฝึกร่างกาย 75% + ฝึกจินตนาการ 25%
– กลุ่มที่ 3 ฝึกร่างกาย 50% + ฝึกจินตนาการ 50%
– กลุ่มที่ 4 ฝึกร่างกายเพียง 25% + ฝึกจินตนาการ 75%
.
จากนั้นใช้การประเมินสมรรถภาพทางกีฬาและผลการแข่งขันจำลองเพื่อวัดผลหลังจากการฝึกเป็นระยะเวลาหนึ่ง
.
ผลลัพธ์ที่ได้ ทำให้ทั้งโลกต้องตกตะลึง นั่นคือ กลุ่มที่ 4 ซึ่งฝึกเพียง 25% ทางร่างกาย และให้เวลากับการฝึกจินตนาการถึง 75% กลับทำผลงานได้ดีที่สุด .. เหนือกว่าทุกกลุ่มที่ฝึกด้วยร่างกายมากกว่า
.
กลายเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่แสดงให้เห็นว่า การฝึกจินตนาการนั้น สามารถ ‘ฝัง’ ลักษณะการเคลื่อนไหวลงในระบบประสาทและกล้ามเนื้อได้ ราวกับว่าร่างกายได้ฝึกจริง แม้ไม่ได้ขยับเขยื้อนเลยก็ตาม
.
สำหรับวงการบินเรา นักบินก็เอาเทคนิคนี้มาปรับใช้ได้ดีมาก
.
หลายคนอาจเคยถูกสอนให้ฝึกรับมือกับเหตุฉุกเฉินในห้องนักบิน
.
เราเคยถูกย้ำว่า “ฝึกให้มากๆ แล้วมันจะอยู่ไม้อยู่มือ”
.
ถามว่า .. แล้วต้องรอไปบินจริงค่อยจำลองสถานการณ์ หรือรอฝึกกับ Simulator อย่างเดียว ซึ่งแน่นอนว่าสนามจริงมันย่อมต้องดีกว่า
.
แต่ว่า .. ยังมีอีกสนามหนึ่งที่ทรงพลังไม่แพ้กัน นั่นคือสนามในจินตนาการ
.
‘การเห็นภาพในหัว’ หรือ Visualization ไม่ใช่แค่เทคนิคของนักกีฬาระดับโลกเท่านั้น แต่มันคืออาวุธลับของนักบินหลายคน .. ที่ถ้าใครใช้เป็น และฝึกฝนมันบ่อยๆจะรู้ว่ามันมีประโยชน์มากๆ
.
เพราะเครื่องมือฝึกบินที่ทรงพลังที่สุด อาจเป็น ‘เก้าอี้ตัวเล็กๆที่บ้านเราก็ได้’
.
ลองนั่งเงียบๆ หลับตา แล้วจินตนาการว่า…
.
– เครื่องยนต์ดับขณะ Take-off เมื่อบินขึ้นไปแป๊บเดียว
– ระบบไฟฟ้าขัดข้องกลางอากาศ
– เมฆหนาก้อนใหญ่ขวางหน้าเส้นทางบิน
.
เราจะทำอะไร มือเราจะเอื้อมไปแตะปุ่มไหน จับคันบังคับอะไร เสียงรอบตัวเราเป็นอย่างไร เราจะแจ้งอะไรกับ ATC
.
ภาพในหัว คือการฝึกที่ใกล้เคียงความจริงที่สุด แม้ไม่ได้สตาร์ตเครื่องยนต์เลย
.
คำถามคือ .. ฝึกอย่างไรให้เห็นผล ต่อไปนี้คือเทคนิคง่ายๆ 4 ข้อ
.
1. เริ่มจากภาพง่าย ๆ
เลือกสถานการณ์หนึ่ง เห็นภาพให้ชัด ช้าๆ ละเอียดทีละขั้น
.
2. ใส่เสียงรบกวน
ฝึกในห้องที่มีเสียงบ้าง เช่น เสียงเพลงหรือเสียงคนพูดที่อยู่รอบๆ เพื่อฝึกการโฟกัสท่ามกลางความปั่นป่วน
.
3. ฝึกหลับตา
ลองทบทวนเหตุการณ์ทั้งหมดโดยไม่ต้องพึ่งสื่อหรือภาพใดๆ เหลือแค่เพียงจินตนาการล้วนๆ
.
4. ฝึกหลายเหตุการณ์ต่อเนื่อง
เมื่อชำนาญแล้ว ลองจำลองสถานการณ์ฉุกเฉินหลายๆเหตุการณ์ติดกัน เพื่อฝึกสมองให้มีความยืดหยุ่นและสร้างความอึดทางจิตใจ
.
….
.
เรื่อง Visualisation นี้ ไม่จำเป็นต้องทำแค่ก่อนบินเท่านั้น มันสามารถนำไปใช้ได้ตลอด โดยเฉพาะ ‘ระหว่างทาง’
.
– ก่อนบิน
.
เวลาบรีฟก่อนบิน ถ้าถามกับตัวเองว่า “สมมติเมื่ออ่านพยากรณ์อากาศแล้วเห็นว่า ช่วงเวลาที่เครื่องจะบินถึงปลายทางอาจมีฝนตกหนัก กับน้ำหนักผู้โดยสารและน้ำมันเท่านี้ มีเพียงพอที่จะไปลงสนามบินสำรองไหม แล้วจะลดน้ำหนักสัมภาระได้อีกเท่าไหร่ หรือมีแผนสำรองอะไรอีกบ้าง ….” นั่นคือเรากำลังจินตนาการไว้แล้วอยู่ในหัว
.
– ระหว่างบิน
.
ถามตัวเองว่า “ถ้าไฟไหม้เครื่องยนต์ตอนนี้จะทำยังไง .. พื้นที่รอบๆที่จะร่อนลงฉุกเฉินแล้วเคลียร์ไหม” คำถามพวกนี้จะฝังวิธีคิดเรื่องความระแวดระวัง การตื่นตัวและการเตรียมพร้อมไว้ในตัวเรา
.
– หลังบิน
.
เชื่อได้เลยว่า ไม่มีเที่ยวบินไหนที่สมบูรณ์แบบ หมั่นทบทวนข้อผิดพลาดในหัว แล้วจินตนาการว่าครั้งหน้าเราจะทำหรือปรับปรุงเรื่องที่ผ่านมาอย่างไร
….
เคยได้ยินครูท่านนึงเล่าให้ฟังว่า มีนักเรียนคนหนึ่งบอกไว้
.
“ผมไม่คิดว่าผมจะสอบผ่านได้เลยครับ .. มันยาก มันเยอะ ข้อสอบโหดมาก”
.
ครูถามนักเรียนกลับไปว่า
.
“รู้ไหม ความแตกต่างระหว่างความฝันกับเป้าหมายคืออะไร”
.
นักเรียนนิ่ง .. งง
.
ครูฝึกบอกต่อไปว่า
.
“ความต่างระหว่างความฝันกับเป้าหมาย ก็คือ ‘วันที่ต้องถึง’ .. กำหนดวันนั้น แล้วจินตนาการว่าเรากำลังเดินไปทีละก้าว”
.
9 เดือนต่อมา นักเรียนคนนั้นสอบผ่านได้ใบอนุญาตนักบินส่วนบุคคล
.
ทุกวันนี้ นักบินคนนั้นก็ใช้เทคนิคเดิม สร้างเป้าหมายใหม่ และเดินไปทีละก้าวอย่างมั่นใจ
.
….
.
หัวใจสำคัญสำหรับการซักซ้อมในหัวก็คือ จงฝึกมองให้เห็นภาพตัวเอง ‘ประสบความสำเร็จ’
.
แมตต์ฮอล (Matt Hall) นักบินออสเตรเลีย อดีตนักบินรบในกองทัพอากาศออสเตรเลีย เจ้าของตำแหน่งแชมป์โลก Red Bull Air Race ปี 2019 เคยให้สัมภาษณ์ไว้ว่า
.
เขามักเตรียมใจล่วงหน้าเอาไว้ทั้งสองด้าน นั่นคือ ‘ภาพความสำเร็จ’ และ ‘ภาพความผิดพลาด’
.
เขาเขียนเป้าหมายไว้บนไวท์บอร์ดในห้อง
.
เขานั่งมองมัน แล้วถามตัวเองว่า “ใช่ทางที่อยากไปไหม?”
.
ถ้าใช่ เขาจะจินตนาการตัวเองอยู่ตรงนั้น .. มองมันให้แจ่มชัดที่สุด
.
….
.
โดยสรุป การเห็นภาพในใจ ในบริบทของนักบิน คือ การฝึกฝนเหตุการณ์ต่างๆ ในจินตนาการอย่างมีระบบ ราวกับว่าตัวเองกำลังเผชิญเหตุการณ์นั้นจริงๆ ตั้งแต่การมองเห็น แผงหน้าปัด เสียงเครื่องยนต์ จังหวะการเอื้อมมือไปที่คันบังคับ จนถึงการตอบสนองทางจิตใจ
.
จุดเน้นอยู่ที่ ‘การสร้างภาพในใจ’ โดยอาศัยทุกประสาทสัมผัส (seeing, hearing, feeling) แม้ไม่ต้องสัมผัสของจริงเลย
.
จินตนาการ .. ไม่ใช่ของเล่นๆ
.
แต่มันคือแบบฝึกหัดเงียบๆ ที่สร้างนักบินที่แข็งแกร่งที่สุดแม้ห้วงยามที่ไม่มีใครเห็น
.
ภาพที่เปลี่ยนชีวิตของใครหลายๆคน ก็ถูกฉายเอาไว้ก่อน ในหัวของคนๆนั้นแล้ว
.
เมื่อถึงสถานการณ์จริง สมองจะลื่นไหล ร่างกายตอบสนองไวเป็นไปตามที่ซักซ้อมไว้
.
สอดคล้องกับการทดลองของกลุ่มนักกีฬาระดับโลกกลุ่มนั้น การฝึกจินตนาการ สามารถ ‘ฝัง’ ลักษณะการเคลื่อนไหวลงในระบบประสาทและกล้ามเนื้อได้ ราวกับว่าร่างกายได้ฝึกจริงๆ
.
ถ้าไม่เชื่อก็ .. ลองนั่งเก้าอี้เล็กๆในบ้าน ..
.
หลับตา .. แล้วลองบินในหัวดู
.
.
อ่านบทความอื่นๆได้ใน Facebook Page : Hovering Inspirations 👇
https://www.facebook.com/profile.php?id=61558412223812&mibextid=ZbWKwL