The Humanist Pilot – การรู้จักตัวเองของนักบิน <ว่าด้วยเรื่องของ Self-Concept และ เครื่องมือพิเศษที่ใช้พัฒนาตนเอง>
.
คาร์ล โจเจอร์ส นักจิตวิทยาแนวมนุษยนิยมบอกว่า
.
“ความย้อนแย้งที่แปลกคือ เมื่อใดเรายอมรับตัวเราในแบบที่เราเป็น การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงจึงจะเกิด”
<“The curious paradox is that when I accept myself just as I am, then I can change.” — Carl Rogers>
.
หนึ่งในหัวข้อที่น่าสนใจสายจิตวิทยาของเหล่านักบินก็คือเรื่องของ The Humanist Pilot ซึ่งมีเขียนไว้ในตำรานักบินจริงๆ แต่เป็นหัวข้อเล็กๆที่มักถูกมองข้าม รายละเอียดเนื้อหาพอสังเขปมีดังนี้
.
เรื่องที่ 1 ว่าด้วยเรื่อง Self Concept.
นักบินที่ดี แท้จริงไม่ได้วัดกันที่ฝีมือบินเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเริ่มจากการรู้จักตัวเองก่อน
ในโลกที่ทุกอย่างล้นไปด้วยเช็กลิสต์ การ Audit ซ้ำแล้วซ้ำเล่า และการตรวจสอบมาตรฐานการบินแบบเป๊ะๆ
คำถามสำคัญอาจไม่ใช่ “เราบินได้ดีแค่ไหน เราเป๊ะขนาดไหน?”
แต่อาจเป็น
“เรารู้จักตัวเองดีแค่ไหน ?”
.
มนุษย์ทุกคนล้วนมี Self-Concept (แนวคิดที่เรามีต่อตัวเอง) ซ่อนอยู่ในใจ มันประกอบไปด้วย 3 องค์ประกอบคือ
.
1) Self-image (ภาพที่มองเห็นตนเอง)
2) Ideal Self (ตัวตนในอุดมคติที่อยากเป็น)
3) Self-esteem (คุณค่าที่เรารู้สึกว่าตัวเองมี)
.
Self-Esteem ไม่ใช่ความหลงตัวเอง ไม่ใช่การคิดว่า “เราเก่งกว่าคนอื่น” แต่มันคือเสียงภายในที่บอกว่า “เรามีคุณค่า แม้ยังไม่สมบูรณ์ และเราคู่ควรกับการเติบโต”
.
คนที่มี Self-Esteem แข็งแรง จะไม่พังง่ายเมื่อถูกวิจารณ์
เขารับฟังได้ คัดแยกได้ และยังเห็นคุณค่าของตัวเองต่อไป
ขณะที่คนที่ Self-Esteem บอบบาง
มักจะตีความ Feedback ว่าเป็นคำตัดสินตัวตน
และยิ่งฝึกแล้วไม่ก้าวหน้า ยิ่งรู้สึกว่า “ยังไม่ดีพอ” .. ทั้งที่ความจริง เขาแค่ ยังทำไม่สำเร็จแค่นั้น
ลองนึกถึง ‘นักบิน A’ ที่เชี่ยวชาญเรื่อ เครื่องยนต์ รู้ขั้นตอน รู้ระบบทุกอย่าง
แต่ลึกๆ กลับไม่มั่นใจในตัวเอง รู้สึกว่าตนไม่ดีพอ
กับ ‘นักบิน B’ ที่อาจยังเรียนรู้ไปเรื่อยๆ แต่เชื่อมั่นว่า
“ฉันยังไม่เก่งในวันนี้ แต่ฉันกำลังดีขึ้นในทุกวัน”
นั่นแหละ คือความแตกต่างของ Self-Concept ที่ส่งผลต่อทุกการตัดสินใจบนท้องฟ้า .. รวมไปถึงการตัดสินใจในเรื่องต่างๆในชีวิตจริงด้วย
.
เรื่องที่ 2 คือการเจาะลึกเพื่อทำความเข้าใจระหว่าง Self-image และ Ideal Self.
Ideal Self ตัวตนในฝัน .. ที่อาจกลายเป็นฝันร้าย
.
การมีเป้าหมายสูงไม่ใช่เรื่องผิด
แต่ถ้า Ideal Self ของเราสูงเกินไป ตัดขาดจากความเป็นจริง
มันจะกลายเป็น เครื่องทรมานใจ มากกว่าแรงบันดาลใจ
Carl Rogers นักจิตวิทยาสายฮิวแมนิสต์บอกว่า
.
“เมื่อระยะห่างระหว่าง Self-Image กับ Ideal Self กว้างเกินไป มนุษย์จะรู้สึก ‘ไม่เป็นตัวของตัวเอง’ และสร้างความทุกข์ขึ้นมาในใจอย่างเงียบงัน”
.
ศิษย์การบินหลายคนในช่วงแรกที่ต้องปรับตัวสูง โดยเฉพาะเมื่อเริ่มฝึกบินภาคอากาศ แล้วฝีมือไม่คืบหน้า .. ไม่ใช่พวกเขาไม่พยายาม
นักบินใหม่หลายคนจบออกไปเผชิญโลกของการทำงานจริงแล้วพบความโหดของภาคสนาม
หลายคนอาจรู้สึกว่า “เขายังไม่ดีพอที่จะเป็นกัปตันในฝันที่เขาวาดฝันไว้”
จุดที่น่าสนใจคือ บางคนอาจยังไม่เคยล้มเหลวในชีวิตจริงๆ กับบางเรื่องมาก่อนด้วยซ้ำ
แต่แค่เขา “ไม่เป็นเหมือนที่ใจอยากให้เป็น” .. เขาก็เริ่มหมดพลังไปเรื่อยๆแล้ว
.
เรื่องที่ 3 คือเครื่องมือพิเศษที่ชื่อว่า Reflection.
Reflection – กระจกเงาที่ทำให้เราเติบโต
ไม่มีใครสร้าง Self-Concept ได้ในวันเดียว
แต่เราสามารถ สะท้อนตัวเอง (Reflection) ทุกวันได้
Reflection ไม่ใช่การตำหนิตัวเอง
แต่มันคือการตั้งคำถามอย่างอ่อนโยนว่า
วันนี้เราเป็นใคร?
เราพอใจกับสิ่งที่เราเป็นแค่ไหน?
เราอยากเป็นอะไรที่ จริงๆ แล้วเป็นไปได้ ?
.
เมื่อเราฝึก Reflection อย่างซื่อสัตย์ เราจะพบว่า
Self-Image ของเราไม่ได้ ‘ผิด’ หรือ ‘ด้อยค่า’ แต่เพียงแค่ ‘ยังไม่สมบูรณ์’
และ Ideal Self ก็ไม่จำเป็นต้องเป็นฮีโร่ในหนังเกรด A เสมอไป
แต่เป็นเวอร์ชันของเราที่ “ดีขึ้นกว่าวันก่อน”
.
.. ขอเพียงวันละนิดก็พอ
…..
ฉะนั้นแล้ว อาจตีความได้ว่า ความเห็นแก่ตัวที่ดี = รับผิดชอบชีวิตตัวเองด้วยเมตตา
.
ศาสตร์ด้านนี้ หรือ Humanistic Psychology เชื่อว่ามนุษย์ทุกคนมีศักยภาพที่ดีอยู่ในตัว
.
เราไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนไปเป็นคนอื่น เราแค่ต้อง .. กลับมาเป็นตัวเองให้ดีที่สุด
.
ซึ่งต้องอาศัยสิ่งต่างๆต่อไปนี้
.
– ความเมตตาต่อตัวเอง (Self-Compassion)
– ความกล้าที่จะยอมรับจุดอ่อนของตน (Acceptance)
และ – การพาตัวเองออกจากภาพลวงตาที่กดดันเรา
วินัยแบบฮิวแมนิสต์ไม่ใช่การบังคับตนเอง
แต่คือการ “รับผิดชอบตนเองด้วยความรัก”
คล้ายๆ กับที่กัปตันดีๆ ไม่ตะโกนใส่ลูกเรือ แต่เลือกใช้ “น้ำเสียงอันมั่นคง” นำทาง
<คนที่ชอบตะโกนแดกดันใส่คนอื่น = คนที่บังคับตัวเองด้วยความรู้สึกผิด
คนที่พูดอย่างสงบและมั่นคง = คนที่มีวินัยจากความเคารพตัวเอง>
.
ในชีวิตประจำวันเราก็สามารถฝึกให้ ‘รู้จักตัวเอง’ ได้ทุกวัน
.
วิธีฝึก Self-Concept ด้วย Reflection อย่างง่ายๆ เช่น เขียนไดอารี่สั้นๆ ทุกวัน 3 บรรทัดว่า เราทำอะไรได้ดี เรารู้สึกอย่างไรกับตัวเอง เราอยากพัฒนาอะไรเล็กๆ ในวันพรุ่งนี้.
หรือตั้งคำถามกับ Ideal Self เสมอๆว่า
.
นี่คือเราจริงๆ หรือคือสิ่งที่คนอื่นอยากให้เราเป็น?
.
เปลี่ยนจาก “เราต้องเป็นแบบนั้น” เป็น “เรากำลังพัฒนาไปเรื่อย ๆ”
.
อย่ารอให้ใครชม จงสะท้อนตัวเองแล้วให้กำลังใจตัวเองในทุกวัน
.
จะขึ้นบินยังต้องมี Flight Plan แล้วใจเรามีแล้วหรือยัง?
.
นักบินที่ไม่เปิด Flight Plan ย่อมบินไปไม่ถึงเป้าหมาย เพราะยังไม่รู้แผนตัวเองเลยว่าจะไปไหน
นักบินที่ไม่มี Self-Concept ที่มั่นคง ก็จะไขว้เขวเมื่อเจอ turbulence ในใจ
เราต้องเขียนแผนการบินของตัวตนให้ชัด
และอัปเดตมันบ่อยๆ พอๆ กับที่เราอัปเดต NOTAM ก่อนขึ้นบิน
.
สรุปสั้นๆได้ว่า.
Self-Concept คือแผนบินภาพรวม โดยดึงเอา Ideal Self ออกมาเป็นจุดหมาย แล้วใช้ Reflection เป็นเสมือนเข็มทิศในใจเอาไว้นำทาง
ซึ่งต้องคอยหมั่นเติมความรักตัวเองเข้าไป เพราะนั่นคือเชื้อเพลิงที่ใช้พาเราเดินทาง
.
สุดท้ายแล้ว
.
“การเป็นนักบินที่ดียังไม่ใช่แค่การมีฝีมือบินที่เก่งที่สุด แต่ต้องเป็นนักบินที่รู้จักตัวเองมากที่สุดด้วย”
.
.
อ่านบทความอื่นๆได้ใน Facebook Page : Hovering Inspirations 👇
https://www.facebook.com/profile.php?id=61558412223812&mibextid=ZbWKwL