นี่คือศัตรูอีกด้านหนึ่งของ Overconfidence หรือ คนประเภทที่มีความมั่นใจมากเกินไป
.
เมื่อความมั่นใจล้นเกินจนเกิดการละเมิดมาตรฐาน มีอีกด้านหนึ่งที่ตรงข้ามกันอย่างสิ้นเชิง สิ่งนั้นเรียกว่า Resignation
.
คำนี้ไม่ได้หมายถึง ‘การลาออกจากงาน’ ในบริบททั่วๆไป แต่หมายถึง ทัศนคติที่ยอมแพ้ / การปล่อยปละละเลย / การยอมจำนนต่อสถานการณ์ .. มันคือทัศนคติที่ว่า “ทำไปก็ไม่ช่วยอะไร” จนหยุดพยายามที่จะแก้ไข ทั้งที่ยังมีโอกาสรอด ทุกอย่างอยู่ในการควบคุมของเรา แต่พวกเขากลับเลือกที่จะ ‘ยอม’
หาก Overconfidence คือไฟที่ร้อนแรงเกินการควบคุม .. Resignation ก็คือไฟที่มอดดับไปก่อนที่จะลงมือทำอะไรสักอย่าง
.
ในทางจิตวิทยา Resignation คืออะไร
.
องค์กรการบินและเนื้อหาใน Human Factors หลายแห่ง จัดให้ Resignation อยู่ในกลุ่ม Attitudinal Errors ของนักบิน หมายถึงท่าทีที่ ไม่เชื่อว่าการกระทำของตนจะเปลี่ยนแปลงผลลัพธ์อะไรได้
.
ในเชิงจิตวิทยา Resignation ใกล้เคียงกับทฤษฎี Learned Helplessness ของมาร์ติน เซลิกแมน (Martin Seligman) ที่อธิบายว่า คนเราเมื่อเผชิญความล้มเหลวซ้ำๆ จนเกิดการเรียนรู้ว่าตนเอง ‘ไร้อำนาจ’ ที่จะทำอะไรได้ พวกเขาจึงเลิกพยายาม .. แม้อยู่ในสถานการณ์ใหม่ที่มันยังมีทางออก
.
สัญญาณของ Resignation ในห้องนักบินมีอะไรบ้าง
.
– ไม่ยืนยันความเห็น แม้เห็นสัญญาณผิดปกติ
– ไม่โต้แย้งกัปตันหรือ authority ทั้งที่ข้อมูลข้อเท็จจริงที่พบนั้นผิดปกติและน่าเป็นกังวล
– คิดว่า “พูดไปก็เท่านั้น” จึงเลือกที่จะเงียบ
– ปล่อยให้ปัญหาบานปลายโดยไม่ลงมือทำ
.
…..
.
มีตัวอย่างจริงหลายเหตุการณ์ในอดีต เช่น กรณี Air Florida Flight 90 (ปี 1982)
.
วันที่ 13 มกราคม 1982 เครื่อง Boeing 737 ของ Air Florida ตกลงแม่น้ำ โปโตแมค (Potomac) กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. หลังวิ่งขึ้น (Takeoff) ได้ไม่นาน สาเหตุหลักคือปีกและเซนเซอร์วัดแรงดันของเครื่องยนต์ถูกน้ำแข็งปกคลุม ทำให้ค่าพารามิเตอร์เครื่องยนต์ผิดเพี้ยน
.
ระหว่างการวิ่งขึ้น นักบินผู้ช่วย (First Officer) สังเกตเห็นค่าพารามิเตอร์เครื่องยนต์ผิดปกติ และทักว่ามัน “ต่ำไป” แต่เขาไม่ได้ยืนยันอย่างหนักแน่นหรือเรียกร้องให้ยกเลิกการบิน
.
สุดท้าย ยอมทำตามการตัดสินใจของกัปตัน โดยไม่กล้าโต้แย้ง ผลลัพธ์คือเครื่องบิน เฉี่ยวชนสะพาน 14th Street Bridge ก่อนจะตกลงใน แม่น้ำโปโตแมค อันหนาวเหน็บ ใกล้กรุงวอชิงตัน ดี.ซี.
.
นี่คือภาพสะท้อนของภาวะ Resignation อย่างชัดเจน .. รู้ว่ามีปัญหา แต่เชื่อว่าพูดไปก็ไม่มีทางเปลี่ยนแปลงอะไรได้
.
…..
.
ในชีวิตประจำวันของพวกเราก็พบเรื่องแบบนี้อยู่บ่อยๆ
.
Resignation ไม่ได้อยู่แค่ในห้องนักบิน แต่แฝงอยู่ในชีวิตของพวกเราทุกวัน
.
– พนักงานที่หยุดเสนอไอเดีย เพราะคิดว่า “เจ้านายไม่ฟังอยู่แล้ว”
– นักเรียนที่เลิกพยายามอ่านหนังสือ เพราะเชื่อว่า “ยังไงก็สอบตก”
– คนทำงานที่ไม่ทักเรื่องความผิดพลาดของโปรเจกต์ เพราะกลัวถูกมองว่าเป็นผู้มีความเห็นขัดแย้งกับโครงการ
…..
หากเห็นข้อเท็จจริงใดแล้วไม่กล้าทักท้วง
.
ผลลัพธ์ก็จะลงเอยเหมือนกัน นั่นคือมีจุดจบไม่สวยแน่นอน
.
เมื่อเราปล่อยให้สถานการณ์เลวร้ายลง ทั้งที่การพูด การลงมือ หรือการแสดงจุดยืนเล็กๆ อาจเปลี่ยนผลลัพธ์ได้ทั้งเกมกระดาน
.
แนวทางแก้ไข Resignation มีอะไรบ้าง
.
1. เสริมสร้างทักษะ Assertiveness (การกล้าแสดงออกอย่างมั่นใจและเหมาะสม)
.
– วงการบินจะมีการฝึก CRM (Crew Resource Management) ให้ลูกเรือทุกคนกล้าโต้แย้งเมื่อเห็นข้อเท็จจริงที่อันตราย แม้ว่าสิ่งนั้นจะเล็กน้อยแค่ไหนก็ตาม
– ในชีวิตจริง เราต้องฝึกพูดความจริงด้วยน้ำเสียงที่มั่นใจ เช่น “ผมเห็นต่างเพราะ ….”
– เราต้องฝึกจิตใจให้แกร่ง เชื่อมั่นในความรู้ ข้อเท็จจริง และกล้าแสดงออกในสิ่งที่ถูกต้อง
.
2. เสริมสร้าง Growth Mindset
.
– เห็นความล้มเหลวเป็นบทเรียน ไม่ใช่คำพิพากษา
– ฝึกสมองให้ไม่ตีความเรื่องต่างๆว่า ‘ทำไปก็ไร้ค่า’
.
3. ฝึกการตอบสนองภายใต้ความกดดัน
.
– การฝึกในเครื่องฝึกบินจำลอง (Simulator) ก็ช่วยได้ดีมาก ส่วนคนทั่วๆไปก็ใช้การจำลองสถานการณ์ (เช่น role-play ในการประชุม)
– ยิ่งซ้อมบ่อย ยิ่งมั่นใจว่ายังมีสิ่งที่เราควบคุมได้อีกเยอะ
.
4. เปลี่ยน Mindset จาก ‘ควบคุมไม่ได้ทั้งหมด’ เป็น ‘ยังควบคุมบางอย่างได้’
.
เรื่องบางอย่าง อาจจะเปลี่ยนไม่ได้ทั้งสถานการณ์ แต่เรายังควบคุม ‘การกระทำ’ ของเราได้เสมอ
…..
สรุปแล้ว
.
Overconfidence คือการเชื่อเกินจริงว่า “เราเอาอยู่เสมอ”
Resignation คือการเชื่อผิดๆ ว่า “เราไม่มีวันเอาอยู่เลย”
ทั้งสองพฤติกรรมสุดโต่งล้วนเป็นอันตรายต่อความปลอดภัยและคุณภาพชีวิต เราต้องหาจุดตรงกลางให้ได้
มีความมั่นใจที่พอดีและไม่ประมาทเพราะ
‘ความมั่นใจไม่ใช่เครื่องมือรับประกันความสำเร็จ แต่คือการปฏิเสธที่จะยอมแพ้ก่อนลงมือทำ’
<Confidence is not about guaranteeing success.
It’s about refusing to surrender before you even try.>
.
ในชีวิตจริง เราทุกคนต่างเคยบินอยู่ท่ามกลางพายุของตัวเอง การไม่ยอมแพ้ล่วงหน้า คือสิ่งที่ทำให้เรายังมีโอกาส ‘นำเครื่องลงจอด’ ได้โดยปลอดภัย
ฉะนั้น จะอยู่ได้ท่ามกลางความโกลาหลของโลกใบนี้ เราต้องแกร่งพอที่จะไม่ ‘ยอมจำนน’
.
…..
.
เกร็ดความรู้เสริม
.
– Attitudinal Errors คือ ความผิดพลาดที่เกิดจากเจตคติที่ไม่ดีต่างๆ เช่น Overconfidence หรือ Resignation
– Learned Helplessness คือ ภาวะที่คนเรียนรู้จะ “ยอมแพ้” เพราะเคยล้มเหลวมาซ้ำๆ จนคิดว่าทำอย่างไรก็ไม่มีทางเปลี่ยนผลลัพธ์ไม่ได้
– มาร์ติน เซลิกแมน (Martin Seligman) คือ นักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ผู้ก่อตั้ง Positive Psychology และผู้เสนอทฤษฎี Learned Helplessness
.
.
อ่านบทความอื่นๆได้ใน Facebook Page : Hovering Inspirations 
https://www.facebook.com/profile.php?id=61558412223812&mibextid=ZbWKwL