ว่ากันว่า การตัดสินใจที่อันตรายที่สุดก็คือการไม่ตัดสินใจอะไรเลย (ไม่ตัดสินใจ = การตัดสินใจอย่างหนึ่ง)
.
“The most dangerous decision is the one you don’t make.” – Not deciding is a decision.
.
การตัดสินใจ ไม่ใช่เรื่องของ รู้ หรือ ไม่รู้ .. เคยได้ยินไหม มีความรู้ท่วมหัว เอาตัวไม่รอด
.
ในห้องนักบิน การตัดสินใจผิดหนึ่งครั้ง อาจหมายถึงจุดจบของชีวิตหลายสิบ หลายร้อยคน
.
ความผิดพลาดที่เกิด อาจไม่ใช่เพราะขาดความรู้ หลายคนพลาดเพราะ ‘ตกอยู่ในภาวะที่กดดันเกินกว่าที่จะงัดเอาความคิดออกมาใช้ได้อย่างเป็นระบบ’
.
และนั่นคือเหตุผลที่ FORDEC ถือกำเนิดขึ้นมา
.
FORDEC คืออะไร ? FORDEC คือหนึ่งใน mnemonic (คำหรือวลีที่ช่วยในการจำ) ที่ย่อมาจาก
.
F – Facts
O – Options
R – Risks and Benefits
D – Decision
E – Execution
C – Check
.
นี่คือกระบวนการช่วยในการตัดสินใจอย่างเป็นระบบ (Structured Decision-Making Model) ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายสำหรับการฝึกนักบินของลุฟต์ฮันซา (Lufthansa Flight Training) และสายการบินฝั่งยุโรปหลายแห่ง
.
FORDEC เชื่อมโยงกับสมองของเรายังไง
.
แดเนียล คาห์เนอมัน (Daniel Kahneman) นักจิตวิทยารางวัลโนเบล อธิบายไว้ว่า สมองมนุษย์มีระบบในการตัดสินใจอยู่สองระบบได้แก่
.
System 1 – เร็ว อัตโนมัติ ตอบสนองไว ใช้สัญชาตญาณ ไม่วิเคราะห์
System 2 – ช้า วิเคราะห์ มีเหตุผล ใช้สมาธิ
.
ในยามฉุกเฉิน System 1 มักจะ ‘แย่งคันบังคับ’ ของ System 2
.
FORDEC เปรียบเสมือนรางรถไฟ ที่ช่วยนำ System 2 กลับคืนมา
.
ต่อไปนี้คือคำอธิบายแต่ละขั้นตอน
.
1. F – Facts คือการเก็บรวบรวมข้อมูล
.
ระบุข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น เช่น เสียงเตือนดัง ไฟเตือนระบบเครื่องยนต์โชว์ เครื่องบินลดระดับความสูงเอง ….
หมั่นตั้งคำถามต่างๆต่อไปนี้
.
มีอะไรเกิดขึ้น? ข้อเท็จจริงคืออะไร? สภาพอากาศเป็นไง? ระบบทุกอย่างยังทำงานดีไหม?
.
ตัวอย่างเช่น ความเร็วลดลงผิดปกติ เกจเชื้อเพลิงของถังน้ำมันสองข้างแสดงไม่เท่ากัน ห่างกันมากไป ฯลฯ
.
ข้อมูลไม่พอ = ตัดสินใจผิด
ข้อมูลมากเกินไป = สมอง Overload
.
สิ่งสำคัญคือ แยก ‘ข้อเท็จจริง’ ออกจาก ‘ความรู้สึก’
.
2. O – Options คือการวางทางเลือกที่เป็นไปได้
.
จะทำอะไรได้บ้าง? มีวิธีไหนบ้างในการแก้ปัญหา? จะ divert กลับสนามบิน หรือไปต่อ?
.
คิดออกมาให้หมด แม้แต่ตัวเลือกที่ดูไม่คุ้นเคย
.
ระดมตัวเลือกทั้งหมดออกมา แม้แต่ตัวเลือกที่ดูเหมือน ‘โง่’ ก็ไม่ตัดทิ้ง
.
ตัวอย่างเช่น จะกลับไปลงสนามบินเดิมดีกว่าไหม ? จะ divert ไปสนามบินสำรอง ? จะลดระดับความสูง ? จะแจ้งวิทยุบอก ATC ว่ายังไง หรือขอคำแนะนำอะไรที่จะเป็นประโยชน์บ้าง?
.
3. R – Risks & Benefits คือการประเมินความเสี่ยงและผลลัพธ์ของแต่ละทางเลือก
.
ประเมินความเสี่ยงและข้อดีของแต่ละตัวเลือก
.
ทางเลือกไหนเสี่ยงน้อยสุด? อะไรคือข้อดี / ข้อเสียของแต่ละวิธี? ถ้าเลือกบินต่อ จะเสี่ยงไหม? ถ้าเลือก divert จะมีน้ำมันพอไหม?
.
บางครั้งการเลือกทางที่ปลอดภัยที่สุด มันอาจไม่ใช่ทางเลือกที่ง่ายที่สุด นี่คือความท้าทายนึงของการตัดสินใจ
.
4. D – Decision คือการตัดสินใจเลือกทางที่ดีที่สุด ซึ่งต้องตัดสินใจอย่างเด็ดขาด
.
ภายหลังชั่งน้ำหนักของการตัดสินใจแล้วว่าจะเลือกทำอะไร ต้องเด็ดขาด ไม่ลังเล และต้องเลือกก่อนที่จะสายเกินไป
.
ในสถานการณ์จริง การ ‘ไม่ตัดสินใจอะไรเลย’ คือ ‘การตัดสินใจที่เลวร้ายที่สุด’
.
5. E – Execution คือการลงมือปฏิบัติ ลงมือทำตามทางที่เลือกอย่างมีแบบแผน
.
ทำตามแผนอย่างเป็นขั้นตอน โดยใช้ checklist หรือใช้ SOP เป็นหลักยึด และแจ้งลูกเรือหรือผู้โดยสารถ้าจำเป็น
.
6. C – Check คือการประเมินผลว่าการตัดสินใจนั้นได้ผลหรือไม่
.
ผลออกมาตรงตามที่คิดไหม? ต้องปรับเปลี่ยนอะไรเพิ่มเติมไหม?
.
ถ้า plan A ไม่ได้ผล => ปรับสู่ plan B โดยเร็ว
.
หมั่นประเมินผลเสมอ ความยืดหยุ่นคือหัวใจของการอยู่รอด
.
…..
.
ยกตัวอย่างการใช้โมเดลนี้จากเรื่องจริง
.
เหตุการณ์หนึ่งของสายการบินลุฟต์ฮันซา (Lufthansa) ปี 2001 นักบินพบว่าเกจน้ำมันทำงานผิดปกติก่อนที่จะนำเครื่องออกไปบิน
.
ทีมงานใช้ FORDEC ในห้องนักบิน วิเคราะห์อย่างรวดเร็วตามลำดับ (วิเคราะห์ย่อๆให้ดู)
.
1. Facts – เกจไม่แสดงค่าน้ำมัน แต่ระบบน้ำมันเชื้อเพลิงอื่นๆดูปกติ
2. Options – เปลี่ยนเครื่อง ตรวจแก้ไขเอง รอช่างมาซ่อม พิจารณา MEL หรือ ยกเลิกไฟลต์
3. Risks/Benefits – ซ่อมแล้วอาจล่าช้า แต่ปลอดภัยกว่า
4. Decision – รอช่างมาตรวจซ่อม
5. Execution – ประสานงาน แจ้งผู้โดยสาร
6. Check – ซ่อมสำเร็จ นำเครื่องขึ้นบินได้ไม่เกินกำหนดเวลา
.
จะเห็นได้ว่า FORDEC ไม่ได้ใช้เฉพาะตอนเครื่องมีข้อขัดข้องกลางอากาศเท่านั้น แต่ใช้ได้ในทุกระดับของการบริหารความเสี่ยง
…..
ในชีวิตจริง ก็สามารถนำ FORDEC ไปปรับใช้ได้ ..
.
ทุกวันเรามักมีเรื่องให้ต้องตัดสินใจอยู่เสมอ ทุกช่วงอายุที่ผ่าน ทุกสิ่งที่ถาโถมเข้ามาหาเรา ไม่ว่าจะเป็น
.
– จะลาออกจากงานตอนอายุเท่านี้ดีไหม?
– จะเลือกเรียนหลักสูตรไหนดี?
– จะย้ายครอบครัวไปอยู่ต่างจังหวัดด้วยกันไหม?
.
FORDEC ไม่ได้แค่ช่วยแค่งานบนฟ้าให้ปลอดภัย แต่มันช่วยทุกคนให้บินพ้นผ่านความไม่แน่นอนของชีวิต
.
ในโลกที่หมุนเร็ว เราไม่ได้ต้องการ ‘คำตอบที่เร็วที่สุด’ แต่เราต้องการ กระบวนการคิดที่ไม่พาเราหลงทาง
.
เมื่อไหร่เราตอบสนองต่อปัญหาอย่างเป็นระบบ ทางออกที่เหมาะสมที่สุดก็จะพรั่งพรูออกมาได้เร็ว และทันเวลา
.
ขอแค่มีหลักยึดไว้ แล้วฝึกใช้มัน
.
FORDEC อาจไม่ใช่แค่คำย่อ
.
แต่เปรียบได้กับ ‘ร่มชูชีพทางความคิด’
.
ที่จะกางออกได้ .. เมื่อใจเรานิ่งพอที่จะดึงมันออกมาใช้งาน
.
.
อ่านบทความอื่นๆได้ใน Facebook Page : Hovering Inspirations 
https://www.facebook.com/profile.php?id=61558412223812&mibextid=ZbWKwL