Black Box กล่องที่ช่วยให้อากาศยานเล่าเรื่องราวสุดท้ายของมันได้

นี่คือคำถามของชายคนหนึ่ง ที่ฟังดูเศร้า แฝงความเจ็บปวดลึกๆในใจ ในโลกยุคที่ยังไม่มีเทคโนโลยีบันทึกเสียงในห้องนักบิน

.

ผู้ชายที่กล้าคิด กล้าตั้งคำถามนี้อย่างจริงจัง

.

เขาไม่ใช่นักบิน ไม่ใช่นักออกแบบเครื่องบิน ไม่ใช่ช่างเครื่องบิน แต่เป็นนักวิทยาศาสตร์คนหนึ่งจากประเทศออสเตรเลีย ที่ชื่อว่า ดร. เดวิด วอร์เรน (David Warren)

.

นั่นคือจุดเริ่มต้นของสิ่งที่เรารู้จักกันในทุกวันนี้ กับอุปกรณ์ที่เรียกกันโดยติดปากว่า ‘กล่องดำ’ หรือ ‘Black Box’

.

จุดเริ่มต้นมาจากวัยเด็กของเขา ความเศร้าส่วนตัวที่กลายเป็นแรงบันดาลใจในการประดิษฐ์อุปกรณ์สำคัญซึ่งมีคุณค่าระดับโลก

.

ในปี 1934 พ่อของวอร์เรนเสียชีวิตจากอุบัติเหตุเครื่องบินตก ตอนนั้นเขาอายุ 9 ขวบ สมัยนั้นไม่มี ‘กล่องดำ’ ไร้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่จะสืบสาวราวเรื่องได้ว่า มันเกิดอะไรขึ้นบนท้องฟ้า

.

นั่นเป็นแผลลึกในวัยเด็กของเขา เป็นคำถามที่คาใจมาโดยตลอด เขาเลือกเรียนด้านวิทยาศาสตร์และเคมี เริ่มต้นอาชีพที่ศูนย์วิจัยจรวดของออสเตรเลีย ดูเหมือนเรื่องเศร้าในวัยเด็ก จะผลักดันเขา ให้อยากทำงานในแวดวงด้านการบิน

.

ต่อมา เขาได้มีโอกาสร่วมทีมสอบสวนอุบัติเหตุเครื่องบิน de Havilland Comet ตกติดต่อกันหลายลำในช่วงต้นทศวรรษ 1950 (de Havilland Comet คือ เครื่องบินโดยสารไอพ่นรุ่นแรกของโลก)

.

ซึ่งเคสหลายเคสที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องนั้น .. ไม่มีใครรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นในวินาทีก่อนเครื่องตก

.

“เราไม่มีเสียงสุดท้ายของนักบิน ไม่มีข้อมูลของเครื่อง ไม่มีอะไรเลยนอกจากซากเหล็กที่กระจัดกระจาย” (คำพูดของ เดวิด วอร์เรน)

.

มีอยู่วันหนึ่ง เขาบังเอิญเห็นเครื่องบันทึกเสียงแบบพกพา (Protona Minifon) ที่งานแสดงสินค้าแห่งหนึ่ง และนั่นคือจุดเปลี่ยน

.

อยู่ๆเขาก็ฉุกคิดคำถามขึ้นมาว่า

.

“ทำไมเราไม่ติดเครื่องบันทึกเสียง และข้อมูลการบินไว้บนเครื่องบินเลยล่ะ?”

.

กระทั่ง ..

.

ปี 1956 วอร์เรนสามารถสร้างต้นแบบเครื่องบันทึกเสียงในห้องนักบินได้สำเร็จเป็นครั้งแรก กล่องนี้สามารถบันทึกข้อมูลที่สำคัญต่างๆ เช่น ความเร็ว ความสูง และท่าทางของเครื่องบิน

.

เขาเรียกอุปกรณ์ชิ้นนี้ว่า Flight Memory Unit

.

จุดเด่นของเครื่องนี้ คือ

.

บันทึกเสียงสนทนาในห้องนักบินได้ (Cockpit Voice Recorder – CVR)

.

บันทึกค่าพารามิเตอร์ต่างๆของการบินได้ (Flight Data Recorder – FDR)

.

ทนแรงกระแทก ทนความร้อนและน้ำได้

.

เขาออกแบบให้ ไม่สามารถลบข้อมูลได้ง่าย และต้องอยู่รอดแม้เครื่องบินตก

.

เพราะหน้าที่ของมันคือ ‘ผู้พูดแทนนักบิน’ หลังจากที่ .. อาจไม่เหลือใครที่จะพูดได้อีก

.

ทว่า .. อุปสรรคก็มี

.

การปฏิเสธครั้งแรก มาจากเสียงของระบบราชการ แม้อุปกรณ์จะดูว้าวเพียงใด แต่ในช่วงแรก เขากลับถูกหน่วยงานการบินของออสเตรเลียปฏิเสธ

.

เหตุผลมีทั้ง .. กลัวละเมิดความเป็นส่วนตัวของนักบิน มองว่าไม่คุ้มค่า และไม่มีใครกล้าลองสิ่งใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน

.

เดวิด วอร์เรน บอกว่า “พวกเขาคิดว่าผมบ้า ที่เสนอให้บันทึกเสียงนักบิน”

.

วอร์เรนจึงนำผลงานไปเสนอให้ประเทศอื่น

.

ในที่สุด อังกฤษเป็นประเทศแรกที่สนใจอย่างจริงจัง และต่อมาหลายประเทศก็เริ่มนำแนวคิดนี้ไปพัฒนาต่อยอด

.

หลังเกิดอุบัติเหตุร้ายแรงทางอากาศหลายต่อหลายครั้งในช่วงปี 1960 ออสเตรเลียจึงเริ่มสนใจที่จะติดตั้งอุปกรณ์บันทึกเสียงและข้อมูลนี้ไว้ในห้องนักบิน และกลายเป็นประเทศแรกที่ บังคับให้สายการบินพาณิชย์ในประเทศติดตั้ง ‘กล่องดำ’ นี้กับอากาศยานทุกลำ

.

อันที่จริง ‘กล่องดำ’ นี้ มีสีส้ม แล้วทำไมถึงเรียกว่า Black Box ?

.

สาเหตุคือ สีส้มสดใส (International Orange)

.

ทำให้ค้นหาได้ง่ายหลังเกิดอุบัติเหตุ

.

คำว่า ‘Black Box’ เป็นศัพท์ทางเทคนิคเชิงวิศวกรรม มีนัยของความหมายว่า ‘ระบบที่เราไม่สนใจกลไกภายในของมัน ขอแค่รู้ว่าป้อนข้อมูลอะไรลงไปแล้วจะได้ผลลัพธ์อะไรออกมา’ ประมาณว่าสนใจแค่ Output กับ Input เท่านั้น

.

อุปมาอุปไมยว่าเป็น อุปกรณ์หรือเครื่องมือพิเศษที่ถูกปิดสนิท เห็นได้เฉพาะ ‘พฤติกรรม’ แต่ไม่รู้ว่ามันคิดอะไรอยู่ข้างใน

.

มันจึงกลายเป็นชื่อเรียกติดปาก แม้จะไม่ใช่สีดำก็ตาม

.

แล้วมันช่วยอะไรบ้าง ?

.

Black Box ช่วยไขปริศนาเครื่องบินตกมาแล้วทั่วโลกในหลายเคส เช่น

.

กรณีเที่ยวบิน Air France 447 (ปี 2009) ที่บันทึกว่าเกิดความผิดพลาดจากท่อ Pitot ถูกน้ำแข็งอุดตันทำให้คอมพิวเตอร์แสดงค่าความเร็วผิดพลาด

.

หรือกรณีเที่ยวบิน Lion Air 610 (ปี 2018) เผยให้เห็นปัญหาของระบบอัตโนมัติ MCAS (Maneuvering Characteristics Augmentation System) และการแก้ไขอาการเครื่องของนักบิน

.

ข้อมูลใน Black Box กลายเป็น ‘พยานปากเอก’ และช่วยไขปริศนาของอุบัติเหตุได้มากมาย

.

ช่วยให้เกิดการแก้ไขปัญหาเชิงระบบ

.

และช่วยชีวิตคนนับล้านได้จากการศึกษาเคสต่างๆแล้วนำไปแก้ไข พัฒนาปรับปรุงสิ่งที่พลาดเพื่อไม่ให้มันเกิดซ้ำสำหรับเที่ยวบินต่อๆ ไป

.

จากกล่องเล็กๆ สู่นวัตกรรมแห่งอนาคต กล่องนี้ได้ถูกพัฒนาต่อมาเรื่อยๆจนถึงปัจจุบัน กล่องดำนี้สามารถบันทึกเสียงได้ยาวนานถึง 2 ชั่วโมงขึ้นไป

.

สามารบันทึกข้อมูลได้หลายร้อยพารามิเตอร์ ยาวนานถึง 25 ชั่วโมง

.

ทนแรงกระแทกได้มากกว่า 3,400 G เป็นเวลา 6.5 มิลิวินาที

.

ทนอุณหภูมิสูงกว่า 1,100°C เป็นเวลานานกว่า 60 นาที

.

ทนแรงดันใต้น้ำได้ถึง 20,000 ฟุต (ประมาณ 6,000 เมตร)

.

และในอนาคต หลายบริษัทเริ่มพัฒนา Live Streaming Black Box เพื่อส่งข้อมูลแบบเรียลไทม์ไปยังศูนย์ควบคุม โดยไม่ต้องรอการค้นหาซาก

.

อาจพูดได้ว่า Black Box ไม่ได้ป้องกันเครื่องบินตก แต่มันป้องกัน ‘การตกซ้ำแบบเดิม’

.

เพราะในโลกของการบิน อุบัติเหตุมักเกิดจากสิ่งเล็กๆที่ถูกมองข้าม และ Black Box ก็เปรียบได้กับ ‘แว่นขยาย’ ที่ช่วยให้เรามองเห็นสิ่งนั้นอย่างชัดเจน ตรงไปตรงมาตามข้อเท็จจริงที่ปรากฎ

.

แง่คิดที่ได้จากกล่องที่พูดไม่ได้ แต่กลับส่งเสียงดังกว่าใครก็คือ

.

“ทุกๆความผิดพลาด สามารถบันทึกไว้ได้เสมอ เพื่อให้คนรุ่นต่อๆไปไม่ต้องผิดซ้ำ”

.

เมื่อมองย้อนกลับไปก็พบว่า ต้นกำเนิดของอุปกรณ์สำคัญชิ้นนี้ มาจากรากเหง้าของแรงบันดาลใจกับข้อคำถามที่ฝังลึกในวัยเด็กของใครบางคนนั่นเอง

.

กล่องเล็กๆที่ไม่ธรรมดา กับคำถามคาใจเล็กๆของใครบางคน

.