หนังสือเล่มนี้ที่เปลี่ยนนิสัยคนได้ทั่วโลก ใช้ได้กับทุกวิชาชีพ โดยเฉพาะนักบินอย่างพวกเรา
.
หลายคนเชื่อว่า “สิ่งเล็กๆ ไม่สำคัญ”
.
หลายคนมองข้าม บางคนมุ่งมองแต่ภาพใหญ่
.
ในขณะที่หนังสือเล่มนี้ได้เปลี่ยนความคิดของเราไปตลอดกาล
.
Atomic Habits เขียนโดย เจมส์ เคลียร์ (James Clear) นักเขียนผู้เชี่ยวชาญด้านการเปลี่ยนพฤติกรรม
.
หนังสือเล่มนี้ติดอันดับขายดีของ New York Times และถูกแปลไปมากกว่า 50 ภาษา
.
ด้วยแนวคิดหลักที่ว่า
.
“นิสัยเล็กๆ ที่ดูเหมือนไม่มีผลอะไร หากทำอย่างต่อเนื่อง มันสามารถเปลี่ยนชีวิตเราทั้งชีวิตได้”
.
Atomic คือ สิ่งที่เล็กที่สุด แต่ทรงพลัง
.
Habits คือ นิสัย คือพฤติกรรมความเคยชิน หรือ พฤติกรรมที่ทำซ้ำๆจนติดตัว
.
รวมกันเป็นสิ่งเล็กๆจนแทบมองไม่เห็น แต่มีพลังมหาศาล
.
โดยเฉพาะในโลกของการบินนั้น นิสัยเล็กๆที่หลอมรวมกันมันจะกลายเป็น ‘เครือข่ายแห่งความปลอดภัย’ ตลอดชีวิตของการบินเลยทีเดียว ซึ่งมันต้องเริ่มต้นจากวันแรกที่ทุกคนย่างเท้าเข้าสู่รั้วโรงเรียนการบิน
5 แนวคิดจากหนังสือ Atomic Habits ที่เกี่ยวข้องและสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการฝึกนิสัยของนักบินได้จริง มีดังนี้
.
1. Habits คือระบบ ไม่ใช่เป้าหมาย
.
James Clear บอกว่า
“You do not rise to the level of your goals. You fall to the level of your systems.”
(คุณไม่ได้ประสบความสำเร็จตามเป้าหมาย แต่คุณประสบความสำเร็จตามระบบที่คุณวางไว้ต่างหาก)
.
ในบริบทของการบิน
นักบินที่ดีไม่ใช่คนที่ตั้งใจจะบินให้ปลอดภัยเพียงอย่างเดียวเมื่ออยู่บนท้องฟ้า แต่คือนักบินที่ ‘วางระบบนิสัยในชีวิตประจำวันให้สอดคล้องกับความปลอดภัยอยู่ตลอดเวลา’
เช่น การตรวจเครื่องตามเช็กลิสต์ทุกครั้งแม้ไม่มีใครบังคับ หรือการทบทวนท่าทางฉุกเฉินเป็นประจำสม่ำเสมอ
….
2. นิสัยเล็กๆ ทำให้เรากลายเป็นใครบางคน
.
“Every action you take is a vote for the type of person you want to become.”
.
(ทุกพฤติกรรมคือการลงคะแนนเสียงให้กับตัวตนที่เรากำลังสร้างขึ้นมา)
.
กับนักบิน
.
ทุกครั้งที่เราพูดว่า “Clear Left, Clear Right” ก่อนจะเลี้ยว
.
ทุกครั้งที่เราอ่านเช็กลิสต์ ในทุกๆจังหวะที่ต้องทำ ไม่ว่าจะก่อนวิ่งขึ้น ก่อนนำเครื่องลงจอด หรือขณะวางระดับความสูงบนอากาศ
นั่นไม่ใช่แค่การทำตามขั้นตอน แต่มันคือการ ลงคะแนนเสียงสะสมให้กับตัวเอง สู่ความเป็นมืออาชีพในวันข้างหน้า
.
….
.
3. “4 กฎทองของการสร้างนิสัย” (The 4 Laws of Behavior Change)
.
มีกฎอยู่ 4 อย่างได้แก่ Cue (สัญญาณกระตุ้น) Craving (แรงจูงใจ) Response (การกระทำ) และ Reward (รางวัล) ต่อไปนี้คือการอธิบายเพื่อให้เห็นภาพ (ยกตัวอย่างครูการบินกำลังสอนลูกศิษย์)
– Cue (สัญญาณกระตุ้น) – วาง checklist หรือ Journey logbook หรือ ให้เห็นก่อนขึ้นบินทุกครั้ง
– Craving (แรงจูงใจ) – สื่อสารวัตถุประสงค์ของ SOP หรือวัตถุประสงค์ของการฝึกท่าทางการบินที่จะสอนในวันนั้นให้ลูกศิษย์เข้าใจ ไม่ใช่แค่ให้ท่องจำขั้นตอนเพียงอย่างเดียว
– Response (การกระทำ) – ฝึกทำทีละขั้นตอนแบบ “ทำให้ดู ทำด้วยกัน ให้ทำเอง”
– Reward (รางวัล) – ให้ Feedback เชิงบวกทุกครั้งที่ลูกศิษย์ทำถูกขั้นตอน แม้จะเล็กน้อยก็ตาม
.
….
.
4. ระบบสิ่งแวดล้อม คือตัวเสริมพฤติกรรม
.
“Environment is the invisible hand that shapes human behavior.”
.
ในโลกของการบิน การออกแบบ Cockpit ให้นักบินได้เห็นมุมมองต่างๆได้ชัดเจน
.
การวางป้ายเตือนที่สำคัญในห้องบรีฟ ตำแหน่งของแผ่นอธิบายทางเข้าออกฉุกเฉินของเครื่อง รวมถึงการปฏิบัติตัวเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินบนเครื่อง และอื่นๆ
สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่แค่ความสะดวก แต่คือการออกแบบ ‘สภาพแวดล้อมที่สนับสนุนพฤติกรรมความเคยชิน’
.
หรือแม้แต่การบรีฟก่อนบินทุกครั้งว่า
“วันนี้เราทำ IMSAFE กันรึยัง” ก็เป็นหนึ่งในการตั้งกรอบนิสัยที่ดีก่อนขึ้นบิน
.
….
.
5. นิสัยที่ดี ‘มักน่าเบื่อ’ แต่น่าเบื่อแบบทรงพลัง
.
“The greatest threat to success is not failure but boredom.”
.
นักบินหลายคนพลาด เพราะเลิกทำสิ่งที่ถูกต้องเพียงเพราะ ‘มันซ้ำซาก’
.
แต่ความสำเร็จของนักบินมืออาชีพคือการที่ ‘ทำในสิ่งที่ถูกต้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยไม่ประมาท’
.
เหมือนอย่างเช่นการฝึกทบทวนท่าทางฉุกเฉินต่างๆ การอ่านคู่มือของเครื่อง หรือแม้กระทั่งการตอบวิทยุแบบมีวินัย (พูดครบทุกองค์ประกอบที่สำคัญ)
.
แม้จะซ้ำ แม้มันจะน่าเบื่อ แต่นี่คือจุดที่ นิสัยเล็กๆ กับความเป็นมืออาชีพได้หลอมรวมกัน
.
….
.
พฤติกรรมความเคยชิน (Habits) นี้ ถือได้ว่าเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างนักบินที่ปลอดภัยและมีทักษะสูง ถ้าไปแกะตำราการฝึกนักบินก็จะพบองค์ประกอบ 4 อย่างของคำว่า Habits ได้แก่
.
1. Procedural Habits คือการสร้างความคุ้นเคยกับงานที่ทำซ้ำ เช่น Pre-flight Check, Navigation, SOPs
.
งานศึกษาด้าน Human Factors ในการบินของ ออร์เลดี และ ออร์เลดี (Orlady & Orlady) ในปี 1999 เน้นย้ำว่า Procedural Habits ที่มั่นคง เช่น การใช้ SOP อย่างมีวินัย เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สุดที่ช่วยลดความผิดพลาดของนักบินในห้องนักบินได้อย่างมีนัยสำคัญ
.
เคล็ดลับก็คือการฝังระบบที่เป็นขั้นตอนเล็กๆลงไปในตัวของเรานั่นเอง
.
2. Behavioral Habits พฤติกรรมตอบสนองในสถานการณ์ต่างๆ ส่งผลต่อความปลอดภัยและการตัดสินใจ
.
มักมาในรูปแบบการตอบสนองของนักบินในสถานการณ์ที่ไม่ปกติ ไม่ว่าจะเป็น เมื่ออากาศเลวร้าย เมื่อมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้นและต้องตัดสินใจทันที
.
พฤติกรรมเหล่านี้จะออกมาโดย ‘ไม่ผ่านการคิดที่ละเอียดมากนัก’ แต่ผ่านการ ‘ดึงนิสัยที่ฝึกไว้’ นำออกมาใช้โดยอัตโนมัติ
.
งานวิจัยของ ดร. อาร์. คีย์ ดิสมิวกส์ (Dismukes) แห่ง NASA Ames (2007)
.
ระบุว่าในสถานการณ์ที่มีแรงกดดันสูง นักบินมักไม่ประมวลผลใหม่ทั้งหมด แต่จะดึงพฤติกรรมที่ฝึกไว้จนกลายเป็นนิสัยออกมาใช้
.
ซึ่งอาจเป็นทั้งนิสัยที่ดี หรือความเคยชินที่เสี่ยง หากไม่ได้รับการฝึกฝนอย่างมีคุณภาพ
.
3. Formation of Habits นิสัยไม่ได้เกิดจากพรสวรรค์ แต่เกิดจากการออกแบบและฝึกซ้ำ
.
ในโลกของการบิน
สิ่งสำคัญไม่ใช่ ‘ฝึกเพื่อสอบให้ผ่าน’
แต่คือการฝึกจน นิสัยถูกฝังลงในระบบประสาท
การสร้างนิสัยจึงต้องมีสองแกนได้แก่
Repetition (การทำซ้ำ) + Reinforcement (การเสริมแรง)
ซึ่งเรื่องนี้เชื่อมโยงกับกฎ 4 ข้อ (4 Laws of Behavior Change) ในหนังสือ Atomic Habits ที่ได้เขียนอธิบายไปก่อนหน้า
.
4. Maintenance of Habits
.
นิสัยดี ต้องมีการดูแล
นิสัยไม่ใช่ของถาวร
หากไม่ทบทวน นิสัยดีๆ จะเสื่อมลง และอาจกลายเป็น ‘กับดัก’ ได้
ฝึกซ้อมสม่ำเสมอ ทบทวนขั้นตอน และประเมินตนเอง เพื่อรักษานิสัยให้ทันสมัยและปลอดภัย ฝึกให้เป็นนิสัย เพราะนิสัยจะพาเราไปถึงเป้าหมายอย่างมั่นคง
ไม่ว่าจะเป็น Recurrent Training , Line Check หรือ การทำ Self-Assessment
เพื่อให้แน่ใจว่านักบินไม่ได้ ‘หลงคิดว่าตัวเองยังแม่น’ แต่ได้พิสูจน์ซ้ำผ่านการฝึกจริง
.
และนี่คืออีกหนึ่งแนวคิดจากหนังสือ Atomic Habits ที่สอดคล้องกันอย่างมากกับการบิน
.
“The greatest threat to success is not failure but boredom.”
(ศัตรูที่แท้จริงของความสำเร็จ ไม่ใช่ความล้มเหลว แต่คือความเบื่อหน่าย)
.
เพราะเมื่อใครก็ตามที่ทำอะไรได้เก่งมากๆแล้ว
เขามักจะเริ่ม ‘ไม่อยากทำ’
แต่ในโลกของการบิน
ความเบื่อคือภัยเงียบที่ทำให้ความเคยชินดีๆ ค่อยๆจางหายไป
.
….
.
สุดท้ายนี้ นิสัยไม่ใช่เรื่องเล็กๆในวิชาชีพนักบิน แต่มันคือโครงสร้างพื้นฐานของความปลอดภัยในทุกเที่ยวบิน
.
เราไม่จำเป็นต้องเป็นคนที่เก่งที่สุดในวันนี้
แต่เราควรเป็นคนที่ ‘ฝึกนิสัยที่ถูกต้อง’ ได้ทุกวัน
.
และเชื่อเถอะว่า
.
“Habits will take you further than talent ever could.”
<นิสัยจะพาคุณไปได้ไกลกว่าพรสวรรค์>
.
อย่าปล่อยให้นิสัยเป็นเรื่องบังเอิญ จงตั้งใจฝึกมันทุกวัน
.
เพราะมันจะกลายเป็น
.
‘นักบินที่แท้จริงที่อยู่ภายในตัวเราเสมอ’
.
มันจะพาให้เราบินอยู่ได้ท่ามกลางวันที่เราเหนื่อย ในวันที่เราล้า หรือวันที่เรารู้สึกไม่มั่นใจ
.
นักบินมืออาชีพทุกคน ล้วนแล้วแต่มี Atomic Habits ที่ดีกันทั้งนั้น
.
.
อ่านบทความอื่นๆได้ใน Facebook Page : Hovering Inspirations 
https://www.facebook.com/profile.php?id=61558412223812&mibextid=ZbWKwL