ระบบจัดการความเสี่ยงที่เกิดจากความเหนื่อยล้า (FRMS) คืออะไร ?

และนั่นคือเหตุผลที่โลกการบินกำลังหันมาใช้ระบบที่เรียกว่า FRMS (Fatigue Risk Management System)

.

ใครไม่รู้จัก แนะนำให้มาอ่านซะ อ่านฟรีไม่เสียตังค์ .. ยิ่งองค์กรไหนไม่มี ก็เร่กันเข้ามาอ่าน รับรองว่ามีประโยชน์

.

FRMS คือ ระบบบริหารจัดการความเหนื่อยล้าเชิงรุก ที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ข้อเท็จจริงที่เป็นวิทยาศาสตร์ เพื่อรักษาความปลอดภัยของการทำงาน ที่จะไม่ปล่อยให้มีคำว่า ‘พลาด’ เกิดขึ้นได้เป็นอันขาด

.

เป็นระบบที่องค์กรการบินทั่วโลกเริ่มหันมาใช้ เพราะโลกยุคใหม่เริ่มเข้าใจกันแล้วว่า

.

คนไม่ได้ล้มเหลวเพราะขาดทักษะเสมอไป บางครั้งเขาแค่ อ่อนล้าเกินไปที่จะประคองทักษะนั้นเอาไว้ได้ โดยเฉพาะในห้วงยามวิกฤต

.

ต่อไปนี้คือสรุปสาระสำคัญของเรื่อง FRMS ผสมผสานแนวคิดทางจิตวิทยาที่น่าสนใจ

.

1. มากกว่ากฎ คือความเข้าใจความเป็นมนุษย์

.

ในอดีต การป้องกันความเหนื่อยล้า มักเริ่มจากการกำหนดกฎกติกาที่ชื่อว่า FTL (Flight Time Limitation) เช่น ห้ามบินเกินกี่ชั่วโมงต่อวัน กี่ชั่วโมงต่อเดือน กี่ชั่วโมงต่อปี และต้องพักอย่างน้อยกี่ชั่วโมง

.

ในขณะที่โลกแห่งความจริงมันซับซ้อนกว่านั้น

.

– นักบินบางคนอาจพักครบตามกฎ แต่ยังรู้สึก ‘ล้า’ เพราะมีภาระงานภาคพื้นหรือมีความเครียดเรื่องส่วนตัว หรือเรื่องอื่นๆ

– บางคนอาจอดนอนต่อเนื่อง แม้ไม่ได้บินนาน

– หรือแม้กระทั่ง การบินกลางคืนติดกันหลายวัน หรือแค่ Stand by ในเวลากลางคืน ก็ทำให้ร่างกายรวนได้

.

FRMS จึงถือกำเนิดขึ้น เพื่อให้เข้าใจความเหนื่อยล้าในมุมของมนุษย์ ไม่ใช่แค่ในมุมของตัวเลข

.

คำถามคือ ในองค์กรของเรา เคยมองเห็นใครบ้างไหม ที่กำลังเหนื่อยจนเริ่มคิดช้า ตัดสินใจพลาด หรืออยู่ในภาวะหมดไฟ ซึ่งไม่มีใครสังเกตเห็น ?

.

FRMS คือระบบที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ใช้หลักวิทยาศาสตร์ ที่สอดคล้องกับหน้างานจริง เพื่อบริหารความเสี่ยงจากความเหนื่อยล้าอย่างต่อเนื่อง

.

มันไม่ใช่กฎตายตัวแบบขาวดำ แต่เป็นระบบที่มองความล้าภายใต้ ‘เลนส์ของความเป็นจริง’

.

– ใช้ข้อมูลจริง เช่น ตารางบิน ชั่วโมงนอน หรือ แบบสอบถามอาการล้า

– ประเมินด้วยหลักวิทยาศาสตร์ เช่น circadian rhythm และสมรรถนะของสมองหลังอดนอน

– ปรับตามสภาพจริง เช่น ให้เวลาพักเพิ่ม ยืดหยุ่นตารางบิน วางแผนเปลี่ยนเวรได้อย่างยืดหยุ่น

.

2. เครื่องมือที่ใช้ใน FRMS มีอะไรบ้าง

.

– Biomathematical Models ใช้คอมพิวเตอร์จำลองการนอน การตื่น เพื่อทำนายระดับความตื่นตัวของลูกเรือ (มีบางสายการบินใช้แล้วจริงๆ)

– Fatigue Report / Survey มีแบบสอบถามที่ลูกเรือใช้แจ้งอาการเหนื่อยล้า (มีบริษัทไหนมีบ้างไหม ?)

– Flight Data Monitoring มีการเก็บข้อมูลการบินในแต่ละเที่ยวบินเพื่อนำมาวิเคราะห์

– Rostering Adjustment มีการปรับปรุงจัดตารางงานใหม่ให้เหมาะสมกับภาวะความเหนื่อยล้าของนักบินและลูกเรือ

.

3. ความเชื่อมโยงกับจิตวิทยาความเหนื่อยล้า เพราะยิ่งเหนื่อยมากเมื่อไหร่ สมองก็พร้อมพลาดได้ทุกเมื่อ

.

งานวิจัยที่ของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด (Stanford University) ระบุว่า การอดนอน 24 ชั่วโมงส่งผลต่อสมองไม่ต่างจากการมีระดับแอลกอฮอล์ในเลือดสูงถึง 0.10% – อ้างอิงจากงานเขียนของ ดร. เอ. เอ็ม. วิลเลียมสัน และ ดร. เค. เจ. ไฟเยอร์ (Williamson & Feyer) ปี 2000

.

อีกงานวิจัยจาก Harvard Medical School โดย ดร. ชาร์ลส์ เอ. ซีซเลอร์ (Dr. Charles Czeisler) บอกว่า คนที่นอนน้อยกว่า 5 ชั่วโมงต่อคืนเป็นเวลาต่อเนื่องหลายวัน จะมีประสิทธิภาพการตัดสินใจลดลงเทียบเท่ากับการเมาแล้วขับ

.

และที่น่ากลัวยิ่งกว่านั้นคือ คนส่วนใหญ่มักไม่รู้ตัวว่ากำลัง ‘ตัดสินใจพลาด’ เพราะเหนื่อยล้ามากเกินไปแล้ว (ซึ่งเรียกว่า Fatigue-induced Risk Underestimation)

.

เมื่อสมองล้า การสแกนข้อมูลจะช้าลง ความสามารถในการประเมินความเสี่ยงจะลดลง และมันจะพาเราเข้าสู่สิ่งที่เรียกว่า ‘Decision Fatigue’ หรือ ‘ความเหนื่อยล้าในการตัดสินใจ’

.

4. เมื่อความล้าไม่มีใครกล้าพูดถึง องค์กรก็กำลังเสี่ยง

.

ลองนึกภาพนักบินที่บินกลางคืนติดต่อกัน 3 วัน เช้าเข้าประชุม บ่ายจัดการงานเอกสาร เย็นยังต้องเตรียมตัวสำหรับไฟลต์พรุ่งนี้

.

เขาอาจยัง ‘ดูโอเค’ ยังยิ้ม ยังคอนโทรลเครื่องได้ตามเช็คลิสต์

.

แต่ภายใน สมองของเขาอาจเข้าสู่ภาวะ ‘ล้าเงียบ’ (silent fatigue) ที่ค่อยๆ กัดกร่อนสมรรถนะการรับรู้โดยไม่มีใครเห็น

.

และนี่ไม่ใช่แค่เรื่องของคนบิน ในทุกองค์กร อาจมีคนที่ฉากหน้าดูเหมือนรับได้ แต่จริงๆ กำลังพังลงอย่างเงียบๆ

.

5. มี FRMS แล้ว ต้องมีวัฒนธรรมความเข้าใจควบคู่กันไปด้วย จะดีกว่าไหมถ้าองค์กรมีระบบที่เปิดโอกาสให้คนบอกว่า “ผมล้าแล้วครับ !”

.

ความสำเร็จของ FRMS ในหลายสายการบิน (เช่น Singapore Airlines, easyJet, Air New Zealand) ไม่ได้อยู่ที่เครื่องมือทางเทคนิค แต่มันอยู่ที่ ‘วัฒนธรรมการรับฟัง’ และ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ที่สนับสนุนให้พนักงานกล้าพูดได้ว่า

.

“วันนี้ผมล้า ผมอยากขอประเมินสภาพตัวเองก่อน”

.

องค์กรที่ใช้ FRMS อย่างได้ผล จะไม่ตีตราคนที่เหนื่อย แต่จะวางระบบ สร้างพื้นที่แห่งการพักให้ การปรับเปลี่ยนตารางบินไม่ใช่เรื่องคอขาดบาดตาย และการยอมรับเรื่องความล้า ไม่ใช่เรื่องของความอ่อนแอ

.

6. ตัวอย่างจริงจากสายการบินทั่วโลก

.

– Singapore Airlines เริ่มใช้ FRMS ตั้งแต่ปี 2003 หลังเปิดเส้นทางบินระยะไกล (ULH – Ultra Long Haul) จากสิงคโปร์ ไป นิวยอร์ก

– EasyJet เปลี่ยนตารางบินจาก 3-3-3 (3 เช้า 3 ดึก 3 วันหยุด) เป็น 5-2-5-4 ด้วยแนวคิดของ FRMS

– New Zealand ประเทศแรกๆ ที่ปรับกฎหมายให้สายการบินเลือกใช้ FTL แบบมาตรฐาน หรือออกแบบใหม่ตาม FRMS เพื่อปรับให้เข้ากับธรรมชาติของการทำงานขององค์กร

.

7. ทำความเข้าใจกันใหม่ว่า ‘เหนื่อย’ ไม่เท่ากับ ‘ล้มเหลว’ และ ‘ล้า’ ไม่เท่ากับ ‘ขี้เกียจ’

.

ในสังคมที่ยกย่องความ ‘อึด’ เราอาจเผลอปลูกฝังกันว่า เมื่อไหร่ ‘พัก’ เท่ากับ ‘แพ้’

.

เหนื่อย = ธรรมดา , ทนไว้ก่อน เดี๋ยวก็ผ่านไป => ตรรกะเพี้ยนสำหรับคนในวงการบิน

.

ความจริงในทางประสาทวิทยาและจิตวิทยาบอกเราว่า สมองที่ล้าจะมองโลกแคบลง คิดรอบคอบน้อยลง และเกิด Confirmation Bias ได้ง่ายขึ้น

หลายอุบัติเหตุเกิดขึ้นเพราะ ‘ทนไปอีกนิด’

.

หลายความผิดพลาดเกิดขึ้นเพราะ ‘ไม่อยากเป็นคนขอพัก’

.

8. FRMS ในมุมของนักบิน

.

FRMS ไม่ได้มีไว้เพื่อ ‘ควบคุมเรา’ แต่มันมีไว้เพื่อ ‘ปกป้องเรา’ จากตัวเราเอง ในวันที่เราอาจไม่รู้ว่าตัวเองกำลังอ่อนล้า เพราะความล้า .. จะค่อยๆ บั่นทอนความตื่นตัว ทำให้เราลืม Checklist ทำให้เราตอบวิทยุช้า ทำให้เราคิดช้าลง ทำให้เราไม่รู้ตัว

.

และบางครั้ง ความล้าอาจทำให้เราตัดสินใจ ‘เดินหน้าต่อ’ ทั้งๆที่ควร ‘หยุดพัก’

.

9. คำถามสำคัญ – องค์กรไหนเคยถามพนักงานกันบ้าง

.

FRMS ไม่ใช่แค่ระบบที่ออกแบบมาเพื่อ ‘บินให้ปลอดภัย’ แต่มันคือบทเรียนว่าทุกองค์กรควรมีระบบที่ถามคำถามสำคัญอยู่เสมอ ได้แก่

.

– คนในทีมเรายังไหวอยู่ไหม?

– เขาได้พักจริงๆบ้างไหม หรือแค่ไม่ได้พูด?

– เรากำลังสร้างวัฒนธรรมที่คนกล้าบอกว่า ‘เหนื่อย’ หรือกำลังบีบให้เขาต้องแกล้งทำตัวให้ ‘แกร่ง’ ?

….

ไม่ใช่แค่นักบิน แต่นี่คือบทเรียนของทุกชีวิต ทุกการทำงาน

.

ในโลกที่เราทุกคนต่างพยายามวิ่ง

.

วิ่งตามความฝัน

วิ่งตามเดดไลน์

วิ่งตามเป้าหมาย

.

เราอาจลืมไปว่า ‘จังหวะพัก’ ก็สำคัญพอๆ กับ ‘จังหวะเร่ง’

.

FRMS คือ ระบบที่บอกเราว่า

.

‘ไม่มีใครบินได้ดีในวันที่ใจและกายกำลังอ่อนล้า’

.

…..

.

อย่าปล่อยให้คนในองค์กรพังเงียบๆ

.

ความเหนื่อยล้าไม่ได้ฆ่าคนในทันที แต่มันค่อยๆ ลบเลือนความสามารถในการตัดสินใจ ทีละนิด ทีละนิด จนกระทั่งความผิดพลาดที่เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว มันก็อาจสายเกินไป

….

ขอปิดจบด้วยคำถามว่า

.

“วันนี้องค์กรของเรามี Fatigue Risk Management System กันรึยัง ?”

.

.

อ่านบทความอื่นๆได้ใน Facebook Page : Hovering Inspirations 👇

https://www.facebook.com/profile.php?id=61558412223812&mibextid=ZbWKwL